Hoe werken we aan knooppuntontwikkeling?
Knooppuntontwikkeling vraagt samenwerking. Daarom brengt de provincie Vlaams-Brabant lokale besturen, mobiliteitsactoren en andere partners samen om vanuit ruimtelijke ambities concrete projecten te maken.
De provincie Vlaams-Brabant werkt al meer dan twintig jaar aan stationsomgevingen en vervoersknooppunten. Met het programma "Knooppuntontwikkeling" bouwen we verder op die ervaring. Daarbij kijken we niet alleen naar het station zelf, maar naar de ruimere omgeving waar mobiliteit, wonen, werken, voorzieningen en publieke infrastructuur samenkomen.
Onze ambitie is om knooppunten uit te bouwen tot beter bereikbare en leefbare plekken waar duurzame mobiliteit en ontwikkelingen elkaar versterken. Hiervoor ondersteunen we lokale besturen en partners met expertise, procesbegeleiding, planvorming, en in bepaalde gevallen confinanciering en projectregie.
Onze aanpak
Elke knooppuntontwikkeling is anders. Toch verloopt elk traject volgens dezelfde logica: van het begrijpen van een plek tot het realiseren van concrete projecten.
Figuur: Schematische voorstelling aanpak concrete projecten
Verkennen
Samen met lokale besturen en partners brengen we de kansen en uitdagingen van het knooppunt in kaart. Hierbij kijken we tevens naar de doelstellingen en de ambities van het knooppunt. We onderzoeken hoe het knooppunt vandaag functioneert en welke rol het in de toekomst kan opnemen binnen de gemeente en binnen de provincie.
Visievorming
Op basis van die analyse werken we verder aan een gedeelde toekomstvisie. We zoeken naar een evenwicht tussen durzamen bereikbaarheid, ruimtelijke kwaliteit, voorzieningen, economische ontwikkeling en leefbaarheid.
Ontwerpen en programmeren
De visie wordt vertaald naar ruimtelijke voorstellen, prioritaire projecten en noodzakelijke investeringen. Zo ontstaat een concreet kader voor de verdere ontwikkeling van het knooppunt.
Van plan naar uitvoering
We leggen de concrete afspraken vast in een uitvoeringsprogramma. Het doel is om niet alleen plannen te maken, maar ook projecten te realiseren die de ontwikkeling van het knooppunt in beweging zetten.
Van stationsontwikkeling naar knooppuntontwikkeling
De herinrichtign van een stationsomgeving blijft een belangrijk onderdeel van elk traject. Vaak zijn daarbij verschillende partners betrokken, zoals NMBS, Infrabel, De Lijn, MOV en AWV.
Knooppuntontwikkeling gaat echter verder dan de directe omgeving van het station.
Binnen wandelafstand van het station zetten we in op kwalitatieve publieke ruimte, optimale overstapmogelijkheden en een aantrekkelijk aanbod aan voorzieningen. Binnen fietsafstand onderzoeken we hoe wonen, werken en voorzieningen beter aansluiten op duurzame bereikbaarheid en sterke kernen. Daarbij houden we rekening met leefkwaliteit en het behoud van open ruimte.
Stationsontwikkeling maakt dus deel uit van knooppuntontwikkeling. Waar stationsontwikkeling focust op de directe stationsomgeving, kijkt knooppuntontwikkeling naar de ruimere samenhang tussen het ruimtegebruik.
Een aanpak op maat
Niet elk knooppunt vraagt dezelfde ondersteuning.
Bij strategische knooppunten met een grote regionale impact neemt de provincie een actieve rol op en voert ze de regie tijdens de planvorming. Ook binnen bestaande gebiedsprogramma's en bovenlokale samenwerkingen helpen we actief om de principes van knooppuntontwikkeling te verankeren en te vertalen naar concrete realisaties.
Andere knooppuntprojecten worden getrokken door de lokale besturen zelf.
In beide gevallen ondersteunt de provincie met expertise, procesbegeleiding, en in bepaalde gevallen ook met cofinaciering en projectregie.
Wat levert een knooppunttraject op?
Een knooppuntproject leidt tot meer dan een visie alleen.
Elk traject werkt toe naar:
- een ruimtelijke visie voor het knooppunt en zijn omgeving;
- een masterplan of inrichtingsplan;
- een uitvoeringsprogramma met duidelijke prioriteiten;
- een concrete uitvoeringsovereenkomst.
De provincie als partner
Knooppuntontwikkeling raakt aan verschillende beleidsdomeinen en belangen. Geen enkele actor kan die uitdaging alleen aanpakken.
De provincie brengt daarom lokale besturen, vervoersactoren, overheden en andere partners samen rond een gedeelde ambitie. We ondersteunen de planvorming, stimuleren samenwerking en helpen kansen te vertalen naar haalbare projecten. Afhankelijk van de opgave nemen we daarbij de rol op van partner, ondersteuner of regisseur.
Zo bouwen we samen aan knooppunten die hun rol als mobiliteitsknooppunt versterken én uitgroeien tot aantrekkelijke plekken om te wonen, te werken en te ontmoeten.