Hoe bouwen we aan aantrekkelijke woon- en werkomgevingen zonder de open ruimte verder onder druk te zetten? Hoe versterken we het openbaar vervoer en stimuleren we duurzame verplaatsingen? En hoe zorgen we ervoor dat ruimtelijke ontwikkelingen bijdragen aan levendige en bereikbare kernen?

 

Het programma "Knooppuntontwikkeling" vertrekt vanuit deze vragen.

De kern van de aanpak is eenvoudig: we stemmen ruimtelijke ontwikkeling af op duurzame bereikbaarheid. Plaatsen die goed ontsloten zijn door openbaar vervoer, fiets- en wandelverbindingen bieden kansen om kwalitatief wonen, voorzieningen en ontmoeting te concentreren. Hierdoor ontstaat een aangename leefomgeving én een sterk, toekomstgericht mobiliteitsnetwerk. Ruimtelijke ontwikkeling en mobiliteit versterken hier elkaar.

 

Meer dan een stationsomgeving

Knooppuntontwikkeling wordt vaak geassocieerd met stationsomgevingen. Maar het gaat over meer dan de inrichting van een station of een overstapplaats.

Een knooppunt is een plaats waar duurzame mobiliteit, ruimtegebruik en maatschappelijke functies samenkomen. Het is een gebied waar mensen niet alleen passeren, maar ook wonen, werken, winkelen, leren en elkaar ontmoeten.

Daarom kijkt knooppuntontwikkeling niet alleen naar infrastructuur, maar ook naar de ruimere omgeving. Ruimtelijke vraagstukken hierbij zijn:

• Hoe kan een station uitgroeien tot een ruimtelijke toegangspoort tot de gemeente?
• Hoe kunnen nieuwe ontwikkelingen bijdragen aan een levendige kern en duurzame mobiliteit? 
• Hoe creëren we kwalitatieve publieke ruimte die uitnodigt om zich te voet of met de fiets te verplaatsen?

Figuur: Ontmoetingsplek aan station Haacht

Waarom is knooppuntontwikkeling belangrijk?

De provincie Vlaams-Brabant staat voor belangrijke ruimtelijke en mobiliteitsuitdagingen. De bevolking groeit en de druk op het mobiliteitssysteem neemt toe. De beschikbare ruimte is beperkt. En tegelijk willen we de open ruimte zoveel mogelijk vrijwaren en inzetten op duurzame ontwikkeling. Knooppuntontwikkeling biedt een kader om deze uitdagingen aan te pakken. 

Door kwalitatief wonen, werken en voorzieningenaanbod te versterken op goed bereikbare locaties:

• ondersteunen we het gebruik van openbaar vervoer;
• stimuleren we fiets- en wandelverplaatsingen;
• verminderen we de nood aan gemotoriseerde verplaatsingen;
• versterken we de leefkwaliteit van kernen;
• gaan we efficiënter om met de beschikbare ruimte. 

Knooppuntontwikkeling is dus niet enkel een mobiliteitsstrategie. Het is ook een ruimtelijke strategie. 

Figuur: Stationsplein Vilvoorde als toegangspoort naar de stad

Een geïntegreerde aanpak

Succesvolle knooppuntontwikkeling vraagt afstemming tussen verschillende beleidsdomeinen en partners.

Mobiliteit, ruimtelijke planning, publieke ruimte, economie, wonen en klimaat/ leefmilieu komen er samen. De ontwikkeling van een knooppunt raakt dan ook aan de verantwoordelijkheden van vele actoren: lokale besturen, vervoersmaatschappijen (NMBS, De Lijn), infrastructuurbeheerders (Infrabel), Vlaamse administraties, ontwikkelaars en maatschappelijke partners.

Juist die samenwerking maakt het mogelijk om projecten te realiseren die verder gaan dan lokale ingrepen en bijdragen aan een gedeelde toekomstvisie voor een plek. Benieuwd naar wat er reeds gerealiseerd werd in onze provincie? Deze knooppunten zetten we alvast graag in de kijker. 

 

De rol van de provincie Vlaams-Brabant

De provincie Vlaams-Brabant bouwt voort op meer dan twintig jaar ervaring met stations- en omgevingsprojecten, in onder meer Aarschot, Diest, Tienen, Haacht en de Zennevallei. Die ervaring leert dat duurzame gebiedsontwikkeling alleen mogelijk is wanneer mobiliteit en ruimtelijke ontwikkeling samen worden bekeken.

Figuur: Ingang tot het station van Aarschot

 

Met het programma "Knooppuntontwikkeling" wil de provincie lokale besturen en partners ondersteunen bij:

• het ontwikkelen van een gedeelde toekomstvisie;
• het verbinden van actoren en beleidsniveaus;
• het uitwisselen van kennis en goede praktijken;
• het realiseren van kwaliteitsvolle projecten rond strategische knooppunten. 

Zo bouwen we samen aan bereikbare, leefbare en toekomstgerichte kernen die klaar zijn voor de uitdaging van morgen. 

 

Wil je meer weten hoe we dit proces aanpakken?

Lees er meer over op deze pagina.